LEGO Serious Play voor besturen en toezichthouders: strategie tastbaar maken

Een raad van toezicht die ik begeleidde, had al drie jaar dezelfde discussie over de koers van de organisatie — zonder ooit tot een besluit te komen. Iedereen had een mening, niemand kon die concreet maken. Na een dagdeel LEGO Serious Play lag er voor het eerst een gedeeld beeld op tafel. Letterlijk: gebouwd van blokjes.

Als gecertificeerd LEGO Serious Play-facilitator zie ik dit patroon vaak bij besturen en raden van toezicht: mensen die gewend zijn in vergaderingen en beleidstaal te communiceren, maar die zelden gedwongen worden om hun aannames concreet te maken. Bouwen doorbreekt dat.

Inhoudsopgave

1. Waarom besturen vastlopen in abstractie
2. Wat LEGO Serious Play anders doet
3. Hoe een sessie met een bestuur eruitziet
4. Wat het oplevert dat vergaderen niet oplevert
5. Voor welke vraagstukken dit wel en niet werkt
6. Veelgestelde vragen

Waarom besturen vastlopen in abstractie

Besturen en raden van toezicht bestaan uit mensen met uiteenlopende achtergronden — vaak juist gekozen om die diversiteit. Het risico: iedereen gebruikt dezelfde woorden ("strategische koers", "toekomstbestendig", "impact vergroten") maar bedoelt er iets anders mee. Dat wordt in een reguliere vergadering zelden zichtbaar, omdat niemand doorvraagt op wat een woord voor de ander concreet betekent.

Wat LEGO Serious Play anders doet

LEGO Serious Play vraagt deelnemers om hun antwoord op een vraag te bouwen, niet te vertellen. Dat lijkt een klein verschil, maar het effect is groot: bouwen dwingt tot concretisering. Je kunt niet "toekomstbestendig" bouwen zonder een keuze te maken over wat dat concreet betekent — een brug, een fundament, een pijl die een richting aangeeft. Die keuze legt bloot wat iemand écht bedoelt, vaak voor het eerst hardop.

Bovendien geeft de methode iedereen evenveel spreektijd. In een regulier overleg domineren de meest uitgesproken stemmen. Bij LEGO Serious Play bouwt en vertelt iedereen, inclusief het stille bestuurslid dat normaal weinig zegt maar wel een scherpe blik heeft.

Hoe een sessie met een bestuur eruitziet

Een dagdeel met een raad van toezicht bouw ik meestal op in drie fases:

1. Warming-up. Simpele bouwoefeningen om iedereen vertrouwd te maken met de methode en de schroom weg te nemen ("ik kan niet bouwen" hoor ik altijd, en altijd blijkt het niet waar).
2. Individuele modellen. Elk bestuurslid bouwt zijn of haar antwoord op een kernvraag (bijvoorbeeld: wat is voor jou het belangrijkste dat deze organisatie over vijf jaar heeft bereikt?) en licht dat toe.
3. Gedeeld landschapsmodel. De individuele modellen worden gecombineerd tot één gedeeld beeld, waarbij verbindingen, spanningen en witte vlekken zichtbaar worden — vaak voor het eerst letterlijk op tafel.

Wat het oplevert dat vergaderen niet oplevert

Het resultaat is niet alleen een leuke middag. Besturen die ik begeleidde, kwamen uit sessies met:

• Een concreet gedeeld beeld van prioriteiten, in plaats van een vaag gevoel van consensus.
• Zichtbare spanningen tussen bestuursleden die in vergaderingen nooit hardop werden benoemd — en die daardoor eindelijk besproken konden worden.
• Besluitvaardigheid: een keuze die drie jaar bleef liggen, werd binnen één dagdeel concreet gemaakt.

Voor welke vraagstukken dit wel en niet werkt

LEGO Serious Play werkt goed bij vraagstukken over koers, samenwerking en onderliggende spanningen — juist de dingen die zich lastig laten vangen in een beleidsdocument. Het werkt minder goed voor puur operationele of juridische beslissingen die simpelweg feitelijke kennis vereisen, zoals een financieel besluit met een vaststaand juridisch kader. Kies de methode voor het gesprek dat vastzit op mensen en aannames, niet voor het gesprek dat vastzit op feiten.

Zie ook LEGO Serious Play kosten en rendement voor wat een dagdeel praktisch kost en oplevert.

Veelgestelde vragen

Als gecertificeerd LEGO Serious Play-facilitator begeleid ik maximaal tien sessies per jaar, via SteentjeBijSteentje. Wil je weten of dit past bij een vastgelopen vraagstuk in jouw bestuur of raad van toezicht? Plan een verkenningsgesprek via WeAreImpact.nl.