AI-geletterdheid voor je team: wat moet je als ondernemer regelen?

Kort antwoord: de AI Act vraagt van organisaties die AI gebruiken dat hun mensen genoeg weten om er verstandig mee om te gaan. Een diploma is dat niet. Wat je regelt, is: weten wie welke AI gebruikt, een korte training op het eigen werk, afspraken op papier en een moment om het te herhalen. Dit is geen juridisch advies; check de actuele tekst.

"Het gaat niet om een certificaat. Het gaat om een team dat weet wat het doet."

Ik hoor ondernemers vaak zeggen: "AI-geletterdheid, dat is voor grote bedrijven." Dat klopt niet. De verplichting geldt voor elke organisatie die AI gebruikt, en een mkb-bedrijf dat ChatGPT of Copilot laat gebruiken, is zo'n organisatie. Het goede nieuws: het is goed te regelen zonder dat het een project wordt.

Wat zegt de AI Act hierover?

In de AI Act staat (artikel 4) dat organisaties die AI inzetten, maatregelen moeten nemen om te zorgen dat hun personeel, en anderen die namens hen met AI werken, voldoende AI-geletterd zijn. Hoeveel dat is, hangt af van hun kennis, ervaring, opleiding en de context waarin ze AI gebruiken. De verplichting geldt sinds 2 februari 2025. Er is geen verplicht certificaat of examen.

Wat verandert er?

De Europese regels voor AI worden in 2026 op onderdelen aangepast. Het uitstel dat in het nieuws is, gaat vooral over de zwaarste eisen voor AI-systemen met een hoog risico. Voor de meeste mkb-bedrijven, die AI gewoon gebruiken, is dat niet de kern. De formulering van de geletterdheidsplicht kan wel veranderen, dus lees bij publicatie de actuele tekst na op EUR-Lex. De praktische kern blijft: zorg dat je mensen weten wat ze doen.

Waarom is dit ook gewoon verstandig?

Volgens de MKB Barometer van Exact gebruikt 70 procent van het mkb AI, en weet 47 procent nog niet goed hoe het effectief in te zetten (bron). Veel gebruik en weinig kennis is precies de situatie waarin dingen misgaan: klantgegevens in een gratis tool, een verzonnen cijfer in een offerte, een medewerker die denkt dat het model altijd gelijk heeft.

Wat is "voldoende geletterd"?

Voor de meeste medewerkers komt het neer op vijf dingen:

1. Ze weten wat AI is, en dat het soms zelfverzekerd fout zit.
2. Ze weten welke gegevens nooit in een tool mogen.
3. Ze controleren wat eruit komt voordat ze het gebruiken of versturen.
4. Ze weten wie ze vragen als ze twijfelen.
5. Ze weten wat jullie afspraken zijn, en waarom.

Wie AI bouwt of bepaalt wat er ingekocht wordt, heeft meer nodig. Denk aan inzicht in privacy, risico's en de werking van het systeem.

In vier stappen geregeld

1. Inventariseer

Vraag je team welke AI-tools ze gebruiken en waarvoor, zonder oordeel. Je wilt weten wat er is, niet wie het deed. Schrijf het op.

2. Bepaal wie wat nodig heeft

Maak twee of drie groepen: iedereen die AI gebruikt (basis), wie AI inkoopt of bouwt (dieper) en wie leiding geeft (besluiten, risico's). Het niveau mag per groep verschillen.

3. Train op het eigen werk

Een korte sessie waarin je team oefent met eigen mails, verslagen en documenten werkt beter dan een algemene presentatie. Daarbij hoort een A4 met spelregels. Dat is precies waar de AI-workshop voor teams voor bedoeld is, maar je kunt het ook zelf doen met een uur en een collega die het goed doorheeft.

4. Leg het vast en herhaal

Noteer kort wie wanneer welke uitleg kreeg en welke afspraken er zijn. Dat is geen wettelijke eis voor een bepaalde vorm, maar als iemand ooit vraagt wat je hebt gedaan, kun je het laten zien. Herhaal het bij nieuwe medewerkers en bij nieuwe tools.

Wat kost dit?

Vooral tijd. Een middag voor een inventarisatie en een beleid van één pagina, een dagdeel voor een sessie met het team. Zie AI-beleid voor je bedrijf in een pagina voor een voorbeeld dat je kunt aanpassen.

Veelgestelde vragen

Moet ik een certificaat hebben? Er is geen verplicht certificaat. Je moet kunnen laten zien dat je redelijke maatregelen hebt genomen.

Geldt het ook voor zzp'ers en kleine teams? De plicht geldt voor organisaties die AI gebruiken. Hoe klein je ook bent, je past het toe in verhouding tot wat je doet.

Is een online cursus genoeg? Soms, als die aansluit op het werk dat mensen doen. Een algemene video zonder oefening en afspraken is minder sterk.

Hulp nodig?

Wil je dit in een middag geregeld hebben, met een korte sessie en een A4 voor je team? Plan 30 minuten sparren via weareimpact.nl/contact. Mijn assistent Iris stelt je eerst een paar vragen, zodat we het gesprek over jouw situatie kunnen voeren.

Gerelateerde artikelen

• AI-beleid voor je bedrijf: een kort beleid van één pagina
• AI-agents en privacy: wat je als ondernemer moet regelen

Vincent van Munster doet interim bedrijfsvoering en AI-realisatie. Hij zet AI binnen een dagdeel aan het werk in jouw organisatie, met een mens die altijd de eindcontrole houdt.

Verder lezen: AI Act en AVG voor het MKB · AI-agents voor het MKB: de complete gids